*Dr. Rodolfo John Ortiz Teope, PhD, EdD, DM
Sa antas ng barangay, ang kapangyarihan ng gobyerno ay pinakamalapit at pinakaramdam ng mamamayan. Dito direktang nararanasan ng tao ang epekto ng pamumuno—sa pananalita, sa kilos, at sa asal ng mga opisyal. Dahil dito, malinaw na itinatakda ng batas na ang parehong pamantayan ng etika ay ipinapataw sa mga opisyal ng barangay gaya ng sa mga opisyal ng pambansang pamahalaan. Ang Republic Act No. 6713 ay hindi kumikilala sa “maliit” o “mababang” posisyon. Ang kinikilala nito ay public trust.
Gayunman, lumilitaw ang isang paulit-ulit na problema sa maraming barangay: ang asal-siga at asal-bully ng ilang Kagawad at Kapitan. Kung makasita ay parang laging may kasamang pananakot. Pinapatawag ang mga residente sa barangay hall upang “magpaliwanag” kahit walang nilalabag na ordinansa, resolusyon, o batas. Ang ganitong gawain ay hindi lamang bastos o hindi kanais-nais—ito ay may seryosong implikasyong konstitusyonal at legal.
Abuse of Authority at Paglabag sa Ethical Standards
Sa ilalim ng RA 6713, ang mga public officials ay inaatasang kumilos nang may professionalism, integrity, political neutrality, at justness and sincerity. Ang pananakot sa mga residente, ang sapilitang pagpapapunta sa barangay hall nang walang legal na batayan, at ang paggamit ng pananalita o kilos na naglalayong manindak ay tahasang paglabag sa mga pamantayang ito. Hindi kasama sa mandato ng Kagawad o Kapitan ang mang-harass o manakot ng kapwa barangay.
Ang kapangyarihan ng barangay ay administrative at facilitative, hindi coercive. Ang mga Kagawad at Kapitan ay hindi law-enforcement officers. Wala silang likas na kapangyarihan upang pilitin ang sinuman na magpaliwanag, magsagawa ng imbestigasyon, o manghimasok sa pribadong buhay ng mga residente kung walang pahintulot o legal na awtoridad. Kapag lumampas ang mga opisyal sa hangganang ito, sila ay gumagawa ng abuse of authority, isang malinaw na batayan ng administrative liability.
Selective Enforcement at Political Discrimination
Mas lalong lumalala ang paglabag kapag may selective enforcement. Ang madalas pinupuntirya ay ang mga residenteng hindi supporter, hindi botante, o hayagang kritiko ng mga opisyal. Samantala, ang mga kaalyado sa politika, kamag-anak, o dating kasama sa kampanya ay pinapalampas kahit may malinaw na paglabag. Ito ay tuwirang paglabag sa political neutrality na malinaw na itinatadhana ng RA 6713.
Ang barangay ay hindi extension ng political campaign. Kapag tapos na ang halalan, ang obligasyon ng Kagawad at Kapitan ay magsilbi sa lahat ng residente, hindi lamang sa mga bumoto sa kanila. Ang paggamit ng kapangyarihan upang gipitin ang mga hindi kapanalig ay isang anyo ng discrimination, misconduct, at ethical violation.
Coercion na Itinatago sa Likod ng Pamamahala
Ang sapilitang pagpapatawag sa barangay hall nang walang legal na batayan, lalo na kung may kasamang pananakot, ay hindi pamamahala—ito ay coercion. Ang ganitong gawain ay sumisira sa due process at nagpapahina sa tiwala ng mamamayan sa pamahalaan. Hindi “disiplina” ang pananakot; ito ay administrative overreach.
Ang mga ganitong kilos ay maaaring pumasok sa grave misconduct, conduct prejudicial to the best interest of the service, at paglabag sa RA 6713. Ang mga ito ay malinaw na sakop ng hurisdiksyon ng Office of the Ombudsman at ng Department of the Interior and Local Government (DILG).
Ang Pananagutan ay Hindi Opsyonal
May isang mapanganib na paniniwala na ang mga opisyal ng barangay ay “maliit lang” upang managot sa batas. Ito ay maling-mali. Ang hurisdiksyon ng Ombudsman ay sumasaklaw sa lahat ng public officials, halal man o itinalaga, anuman ang ranggo. Hindi sinusukat ng batas ang pananagutan sa taas ng posisyon, kundi sa bigat ng paglabag.
Ang public office ay hindi lisensya sa pananakot.
Ang pamumuno ay hindi nasusukat sa takot na naibibigay, kundi sa tiwalang naitatag. Ang opisyal na umaasa sa pananakot ay bigo na sa pagsubok ng etika at batas.
Sa huli, dapat tandaan ng bawat Kagawad at Kapitan: ang posisyon ay pansamantala, ngunit ang legal at ethical record ay permanente. Ang RA 6713 ay malinaw sa hangganan ng kapangyarihan. Kapag ito ay nilabag, ang pananagutan ay hindi usaping pulitikal—ito ay legal consequence.
_____
*About the author:
