*Dr. Rodolfo John Ortiz Teope, PhD, EdD, DM
Tayo na nagbabasa nito, sandali lang… huminto muna tayo. Ilapag muna natin ang cellphone kung kinakailangan, at tanungin natin ang ating sarili—kailan tayo huling nakaramdam na hindi tayo sigurado sa pinaniniwalaan natin? Kailan tayo huling nagduda sa isang video na pinanood natin, sa isang influencer na sinundan natin, o sa isang naratibong paulit-ulit nating naririnig?
Araw-araw, parang may ritwal na tayong lahat. Gigising, hahawak ng cellphone, magso-scroll. May tatawa, may magagalit, may maaawa. At sa bawat scroll, may unti-unting humuhubog sa ating isip—hindi natin namamalayan. Hindi ito sapilitan. Hindi ito lantaran. Pero dahan-dahan, parang patak ng ulan sa bato, hinuhubog nito ang paniniwala natin kung sino ang tama at sino ang mali.
At dito nagsisimula ang lungkot.
Dahil tayo, na dapat ay malaya mag-isip, unti-unting nagiging tagapakinig na lamang. Kung sino ang maingay, siya ang pinapakinggan natin. Kung sino ang viral, siya ang pinaniniwalaan natin. Pero tayo ba ay nakakatiyak na ang naririnig natin ay katotohanan? O baka ito ay isang maayos na isinulat na script, isang bayad na opinyon, isang emosyon na sinadyang pukawin para makuha ang simpatiya natin?
Masakit aminin, pero may mga taong kumikita sa bawat paniniwala natin. Sa bawat share natin. Sa bawat galit natin. Sa bawat pagtawa natin. May mga taong ginagawang negosyo ang emosyon ng bayan. At habang tayo ay nanonood, sila ay kumikita—at ang katotohanan ay unti-unting natatabunan.
Tayo, na dapat ay may sariling paninindigan, minsan ay nagiging echo na lamang ng kung ano ang naririnig natin.
Ngunit mas masakit pa rito ang nangyayari sa ating ugnayan bilang mga Pilipino.
Dahil hindi na lamang ideya ang pinagtatalunan—apelyido na. Pamilya laban sa pamilya. Kaibigan laban sa kaibigan. Minsan pati magkamag-anak, nagkakawatak-watak dahil lamang sa politika. Dahil lamang sa kung sinong politiko ang sinusuportahan. Dahil lamang sa kung anong narinig sa social media.
May mga pagkakataon na mas pinipili pa nating ipagtanggol ang isang apelyido kaysa sa panatilihin ang isang relasyon. Mas mabilis tayong magalit sa kapwa natin Pilipino kaysa kwestyunin ang impormasyong pinanggalingan ng galit natin. At sa bawat pagtatalo natin, sa bawat pagkasira ng samahan—may mga taong tahimik na nakikinabang.
Hindi tayo ang tunay na magkalaban.
Pero dahil sa ingay, napapaniwala tayong tayo ang dapat mag-away.
At habang tayo ay nag-aaway, may isa pang mas masakit na katotohanan na tahimik na nangyayari—tuwing halalan.
Tayo ang pag-asa ng Pilipinas… pero ang pag-asang iyon ay hindi kusang sisikat. Kailangan natin itong buhayin.
Ngunit nakakalungkot isipin na napakaraming pagkakataon na ang ibinigay sa atin—lalo na sa kabataan na tinatawag na pag-asa ng bayan—ay hindi nagagamit para sa tunay na pagbabago. Sa halip, tuwing eleksyon, paulit-ulit ang parehong eksena. May nagbebenta ng boto. May tumatanggap ng pera. May nagpapalit ng prinsipyo kapalit ng panandaliang ginhawa.
Sa isang iglap, nawawala ang integridad. Nalulunod ang dangal. Nakakalimutan ang bayan, at inuuna ang sarili.
Tayo mismo ang dapat sumagot—kailan natin uunahin ang bayan bago ang sarili? Kailan natin pipiliin ang integridad bago ang laman ng bulsa?
Marami na ang kinain ng sistema, oo. Pero huwag nating kalimutan—hindi habang buhay ay makakawala tayo sa bunga ng mga desisyong isinakripisyo ang prinsipyo para sa pansariling kapakinabangan. Darating ang panahon ng paghuhusga—hindi man sa mata ng tao, kundi sa mas malalim na batas ng buhay. Nothing is permanent. Lahat ay may katapusan.
At sana, bago pa dumating ang puntong iyon, piliin natin ang tama.
Isipin natin kung paano kung lahat tayo ay magising. Kung ang bawat Pilipino ay magkaisa—hindi sa apelyido ng politiko, hindi sa kulay ng partido, kundi sa pagmamahal sa bayan. Isang lipunan na kahit may mahirap at mayaman, ay may dignidad, may respeto, at may pagkakaisa. Walang naghaharing-uri. Walang naiiwan.
Isang bansang mapayapa. Maunlad. Progresibo. Responsable. Isang demokrasya na hindi lang organisado sa papel, kundi buhay sa puso ng mamamayan.
Makakamtan natin iyon.
Pero hindi dahil may isang lider na darating. Hindi dahil may isang influencer na magsasalita.
Makakamtan natin iyon dahil tayo—oo, tayo—ay pipiliing magbago.
Magbukas ng isip. Mag-isip nang tama. At higit sa lahat, mahalin ang Pilipinas hindi lang sa salita, kundi sa bawat desisyon na ginagawa natin.
Dahil sa huli, ang tunay na pag-asa ng bayan… ay hindi nawawala.
Pinipili lamang natin kung ito ba ay isasabuhay—o ipagpapalit, sa mumunting halagang sandali lang ang ginhawa, kapalit ay kinabukasang tuluyang malulunod sa dilim at sakit.
_____
*About the author:
