*Dr. Rodolfo John Ortiz Teope, PhD, EdD, DM
May mga sandali na hindi ka na nag-iisip bilang analyst. Hindi ka na nag-iisip bilang dating lingkod-bayan. Nag-iisip ka na lang bilang isang ama… bilang isang Pilipino… na tahimik na napapagod.
Naalala ko, isang gabi, habang nakapila ako sa gasolinahan dahil dito sa fuel crisis, may tricycle driver sa tabi ko. Hindi siya nagsasalita noong una. Nakatingin lang siya sa metro ng gasolina, parang binibilang ang bawat patak. Tapos mahina niyang sinabi, “Sir, parang hindi na sapat ang isang araw na pasada.” Hindi siya nagalit. Hindi siya nagreklamo. Pero ramdam mo… parang may unti-unting nawawalang pag-asa sa boses niya.
At doon ko naramdaman na ang korapsyon ay hindi lang numero. Hindi lang ito tungkol sa bilyon na nawawala sa budget. Korapsyon is not a headline. It is a quiet wound. Isang sugat na hindi nakikita, pero araw-araw dinadala ng mga taong walang kinalaman sa kasalanan.
Ang masakit, alam natin ang problema. Hindi tayo kulang sa batas. Hindi tayo kulang sa ahensya. Hindi tayo kulang sa mga pangakong paulit-ulit nating naririnig tuwing eleksyon. Malinis na pamahalaan. Walang korapsyon. Serbisyo sa tao.
Pero bakit, sa bawat pagkakataon, parang pareho pa rin ang ending?
Kasi ang katotohanan na ayaw nating aminin… hindi lang iilan ang problema. The system itself slowly breaks people. Hindi ka biglang nagiging corrupt. Unti-unti ka nitong hinuhubog. Sa maliit na pabor. Sa simpleng kompromiso. Sa isang desisyong “okay lang naman siguro.” Hanggang sa hindi mo na napapansin na lumalayo ka na pala sa dati mong paninindigan.
At dito ako mas natatakot.
Hindi sa kawalan ng batas. Hindi sa kakulangan ng programa. Kundi sa posibilidad na kahit ang mabuting tao… ay natutong sumabay.
Kaya napapatanong ako… may tunay pa bang malinis na lider? O baka ang sistema mismo ang nagpaparumi sa kahit sinong pumasok dito?
At kung ganun… wala na ba talaga tayong pag-asa?
May mga nagsasabi, baka kailangan lang ng takot. Baka kailangan nating ibalik ang death penalty para matakot ang mga corrupt. Para matigil na.
Pero sa puso ko, alam kong hindi ganun kasimple.
Ang takot… panandalian lang. Natututo lang ang tao kung paano hindi mahuli. Kung paano magtago. Kung paano maging mas maingat sa paggawa ng mali. Fear can silence actions, but it cannot cleanse the heart.
Ang konsensya… hindi pinipilit. Ito ay unti-unting nawawala kapag palagi mong pinipiling manahimik.
At ito ang masakit na katotohanan.
Hindi lang sa gobyerno nangyayari ang katahimikan. Nangyayari rin ito sa atin. Sa simpleng pagtingin sa mali at pagpili na huwag magsalita. Sa pagtanggap na “ganyan talaga.” Sa pagod na pakiramdam na parang wala nang magbabago.
Doon nagsisimula ang tunay na pagkatalo.
Hindi sa kawalan ng batas. Kundi sa unti-unting pagkamatay ng konsensya.
Naalala ko ang mga panahong ako ay nasa serbisyo publiko. May mga pagkakataon na mas madaling manahimik. Mas ligtas. Mas komportable. Pero sa bawat pagkakataon na pipiliin mong manahimik, may kapalit.
May batang hindi makakapag-aral.
May pamilyang babahain dahil hindi natapos ang proyekto.
May pasyenteng hindi magagamot dahil nawala ang pondo.
At minsan, hindi natin nakikita ang koneksyon.
Pero totoo ito.
Every act of corruption is a stolen future.
Kaya ang tanong ay hindi kung kailangan ba nating takutin ang tao para tumino. Ang tanong ay kung kaya pa ba nating gisingin ang konsensya ng bawat Pilipino bago ito tuluyang manahimik.
Kasi kahit gaano kaganda ang sistema, kung ang tao ay handang lumihis, babalik at babalik ang problema. Pero kahit gaano kabulok ang sistema, kung may taong tatanggi, may magsisimulang magbago.
At doon nagsisimula ang pag-asa.
Hindi sa perpektong lider.
Hindi sa bagong batas.
Kundi sa isang tao na pipiliing tumayo… kahit siya lang mag-isa.
Bilang isang single father, ito ang pinaka kinatatakutan ko. Hindi ang kahirapan. Hindi ang krisis. Kundi ang posibilidad na ang anak kong si Julliana Rizalhea ay lumaki at maging mamamayan sa isang bansang tinanggap na ang mali bilang normal.
Na ang katapatan ay kahinaan.
Na ang diskarte ay mas mahalaga kaysa dangal.
Na ang katahimikan ay mas ligtas kaysa katotohanan.
Ayokong mangyari yun.
Gusto kong lumaki siya at mamuhay sa isang bansang may paninindigan. Isang bansang hindi perpekto, pero marunong tumanggi sa mali.
At siguro… doon nagsisimula ang lahat.
Hindi sa Malacañang.
Hindi sa Senado.
Hindi sa House of Representathieves
Hindi sa kahit anong ahensya.
Kundi sa puso ng bawat Pilipino.
Sa simpleng desisyon na maging tapat kahit walang nakakakita.
Sa lakas ng loob na magsalita kahit mahirap.
Sa paninindigan na hindi kayang bilhin, takutin, o baguhin ng sistema.
Dahil sa huli, ang korapsyon ay hindi lang pagnanakaw ng pera.
Ito ay pagnanakaw ng pag-asa at kinabukasan.
At kung patuloy tayong mananahimik, unti-unti nating hinahayaan na mawala ang hinaharap ng susunod na henerasyon.
Hindi, hindi tayo hopeless.
Pero kung pipiliin nating manahimik…
baka doon tayo tuluyang mawala.
Dahil ang katahimikan, sa harap ng korapsyon, ay hindi kawalan ng aksyon.
Ito ay pakikipagsabwatan.
At matagal na tayong tahimik.
_________________
*About the author:
